|
Óhóflegur saltaustur
Umhverfisráð Beluga hefur samþykkt að skora á Vegagerðina og Gatnamálastjóra að draga eins og kostur er úr notkun salts til hálkueyðingar á götum. Jafnframt er skorað á þessa aðila að kanna til hlítar kosti og galla þess að nota sand í stað salts. Fjölmargir vegfarendur hafa orðið vitni að því að götur séu saltbornar án nokkurs sýnilegs tilefnis. Síðastliðinn vetur var salt m.a. borið á auða vegi í rigningu. Við viljum hvetja til þess að að notkun salts verði haldið í algeru lágmarki og ekki notað við þær aðstæður þegar það þjónar litlum sem engum tilgangi, t.d. þegar saman fer mikið frost og vindur og jörð er auð eða nærri auð eða í frostleysu og bleytusnjó. Ef salt er borið á vegi við þessi skilyrði hefur það þveröfug áhrif og í raun versna aðstæður til aksturs til muna við saltburðinn.
Mengun vegna bíla er meira en útblásturinn einn
Oft er rætt um þá mengun sem stafar af umferð og er þá oftast verið að vísa í losun CO2 frá bílvélum. En það er fleira tengt umferðinni hér á landi sem mengar. Einn þáttur er óhófleg notkun á salti til hálkuvarna. Hér á eftir eru dregnar fram nokkrar tölur um saltnotkun. Tölurnar og útreikningarnir eru fyrst og fremst hugsaðir til að gefa vísbendingu um mengun af völdum saltnotkunar og keðjuverkandi áhrif þess en formlegar rannsóknir á umfangi salts og hreinsiefna hafa ekki verið gerðar.
Saltnotkun:
Árlega er um 10.000 tonnum af salti dreift á götur landsmanna. Langstærsti hluti þess, tæp 7.000 tonn, er hálkuvörn og skiptist notkunin nokkuð jafnt milli Vegagerðarinnar og Gatnamálastjóra. Rúmlega 3.000 tonn eru tilkomin vegna rykbindingar. Saltausturinn hefur skaðleg og keðjuverkandi áhrif á umhverfið:
Þar sem salt er notað í miklu mæli er mikil hætta á beinni mengun í öllu grunnvatni.
Bílar tærast mun fyrr upp þar sem götur eru saltaðar. Tæringin veldur tilfinnalegu tjóni og styttir líftíma bifreiða. Salt og tjöruefni valda skaða á lakki og málmi sem aftur eykur notkun á skaðlegum efnum til viðhalds og lagfæringa.
Saltburður á götur hefur áhrif á yfirborðslög vega þar sem kuldablanda verður í snjónum á veginum og efsta lag vegarins frýs. Það getur leitt til frostlyftingar í veginum og þess að slitlagið veikist.
Kuldablandan og tjörulausnin sem myndast á veginum sest á hjólbarða bíla og gerir þá hálli en ella. Þegar ekið er af saltbornum vegum inn á ósaltborna vegi verður viðnám hjólbarðanna því minna en venjulega. Algengt er að bílstjórar vari sig ekki á þessum viðnámsbreytingum. Saltnotkunin getur því hugsanlega stuðlað að fleiri óhöppum í nágrenni við saltbornu vegina.
Tjöruleysir og rúðuvökvi:
Samkvæmt upplýsingum frá heildsölum er ekki óvarlegt að ætla að ársnotkun landsmanna á tjöruleysi sé um 700.000 lítrar. Af því eru um 5% úr umhverfisvænum efnum. Saltburður á vegum er helsta orsök ótæpilegrar notkunar á tjöruleysi. Talið er að um 1 milljón lítra af rúðuvökva sé seldur árlega hérlendis, en notkun hans er að stóru leiti bein afleiðing saltaustursins.
Tjöruleysir, sem notaður er til að hreinsa salt og tjöru af bílum, er að að stórum hluta gerður úr White Spirit sem er mjög slæmt fyrir umhverfið. Í mörgum tilfellum rennur vökvinn fram hjá olíugildrum og beint í frárennsliskerfi landsmanna og þaðan út í sjó.
Rúðuvökvi er byggður upp á spíra og ýmsum sápu og hreinsiefnum sem nær öll eru slæm fyrir náttúruna.
Ef við gefum okkur að 50% af tjöruleysi og rúðuvökva séu seld í 1 lítra umbúðum þá falla árlega til 25 tonn af plastílátum vegna rúðuvökva og tjöruleysis.
Möguleg lausn:
Á Akureyri er notaður sandur til hálkueyðingar. Samkvæmt okkar heimildum hefur það skilað góðum árangri. | 
